Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Ta witryna używa plików cookie. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Możesz je w każdej chwili zmienić. Szczegóły znajdziesz w polityce plików cookie.

Elektrownia wodna Wrocław I

 

23 lipca 1921 roku rozpoczęto wykopy pod budowę fundamentów elektrowni Południowej. Jako pierwszy element nowej inwestycji powstał, ukończony w listopadzie 1922 roku, most łączący ulicę Grodzką z bezimienną wysepką obok Wyspy Mieszczańskiej. Umożliwił on transportowanie materiałów na plac budowy. Nowy, żelbetonowy most zastąpił dawny tzw. drewniany most „przy dolnych młynach".

Po rozebraniu starego młyna „Środkowego" przystąpiono do kolejnych prac. Budowę – prowadzoną w otwartym wykopie, który zabezpieczono od strony wody górnej drewnianą grodzą o szerokości 2,5 m, a od strony wody dolnej metalową ścianką Larsena. Dno wykopu znajdowało się ok. 7,5 m poniżej średniego poziomu zwierciadła wody. Prace, oprócz zalewającej wykop wody, utrudniały elementy dawnych budowli. Szczególnie trudną przeszkodą okazały się dwie żeliwne płyty o wysokości blisko 5 m i grubości 70 cm, zainstalowane tu w 1842 r. dla ochrony rynien młyńskich. W sumie usunięto ok. 3,5 tys. zniszczonych pali drewnianych. W maju 1922 r. ukończono roboty palowe. Niestety prace fundamentowe prowadzone dla potrzeb budynku rozdzielni, były przerywane i niszczone powodziami w październiku i listopadzie 1922 roku. Czas stracony na odbudowywanie popowodziowych zniszczeń udało się nadrobić dzięki łagodniej zimie z 1922 na 1923 rok, kiedy można było prowadzić m.in. prace betoniarskie. Budynek maszynowni ukończono w połowie lipca 1923 r., rozdzielnie miesiąc później, a 22 sierpnia zaczęto montować pierwszą turbinę.


 
 

                 

Uroczystość przekazania Elektrowni Południowej władzom miasta odbyła się 2 maja 1924 roku. Dokonał tego radca miejski Zillmer na ręce nadburmistrza Wagnera w obecności wysokich przedstawicieli władz miejskich.

Budynek elektrowni jest przykładem architektury przemysłowej, reprezentującym styl „Neues Bauen" lat 20 XX wieku. 

Ma naturalną, ceglaną fakturę elewacji, kryjącą nowoczesną konstrukcje szkieletową, żelbetonową. Autorem projektu architektonicznego był Max Paul Eduard Berg, który w latach 1909 – 1925 pełnił funkcję Radcy Budowlanego Miasta Wrocławia. Zaprojektował m.in. Halę Stulecia, wieżę ciśnień dla północnych dzielnic miasta oraz Miejski Szpital dla Niemowląt. Autorem wystroju architektonicznego budynku jest Ludwig Moshamer. Projekt metaloplastyki i wykonawstwo robót kowalskich wrót wejściowych do hali hydrozespołów oraz kutą bramę ogrodzeniową powierzono prof. Jaroslavovi Vonce. Ten czeski artysta kowal w 1903 roku objął pracownie kowalstwa artystycznego w Miejskiej Szkole Rzemiosła i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu, nad którą sprawował nadzór do roku 1943. Był twórcą wielu wrocławskich metaloplastyk. Zaprojektował i wykonał metaloplastykę utrzymaną w stylistyce ekspresjonistycznej i art. deco m.in. dla kościoła św. Jadwigi na Popowicach, Ratusza i Piwnicy Świdnickiej.

Nad kutymi wrotami widnieje płaskorzeźba wykonana przez Roberta Bednorza, przedstawiająca postać mężczyzny symbolizującego siłę energii elektrycznej. Rzeźbiarz ten wykonał również nieistniejącą już dzisiaj, dwumetrową figurę kobiety, która zdobiła most elektrowni.

Kolorystykę wnętrza zaprojektował wybitny malarz Hans Leistikow, współpracownik M. Berga i E. Maya, twórca scenografii do spektakli teatru Meyerholda.

Elektrownia nie ucierpiała podczas II wojny Światowej. Po jej zakończeniu, już w 1945 roku, wznowiła produkcję energii elektrycznej. Obsługa niemiecka pracowała tu jeszcze do 1950 roku. W 1948 roku elektrownia została przekazana Zjednoczeniu Energetycznemu.

W latach 50 XX wieku opracowano kilka wersji modernizacji stopnia wodnego. W 1959 roku podniesiono piętrzenie na jazie o 96 cm. W latach 60-tych rozpoczęto przebudowę elektrowni, wymieniając dwa turbozespoły, nowe turbiny zostały oddane do eksploatacji w 1970 roku.

Obecnie w elektrowni pracują dwie turbiny Francisa produkcji Escher z generatorami Siemensa o mocy 800 kVA z 1924 r. oraz dwa czeskie turbozespoły Kaplana produkcji CKO Blansko wraz z generatorami o mocy 1600 kVA każdy. Łączna moc zainstalowana w elektrowni wynosi 4,98 MW.

 

 
 
 

Parametry techniczne elektrowni

Dane Turbozespołu Nr 1 Nr 2 Nr 3 Nr 4
TURBOZESPÓŁ
Moc zainstalowana TZ [kW] 1615 1615 875 875
Moc osiągalna TZ [kW] 1615 1615 875 875
TURBINA
Rok budowy 1968 1968 1921 1921
Typ Kaplan Kaplan Francis Francis
Wytwórca CKD Blansko CKD Blansko CKD Blansko CKD Blansko
Moc zainstalowana [kW] 1760 1760 1150 1150
Przełyk Q [m3/s] 36 36 20,5 20,5
Spad H [m] 5,20 5,20 5,20 5,20
Obroty n [obr./min] 125 125 75 75
GENERATOR
Rok budowy 1969 1969 1921 1921
Wytwórca Skoda Pilzno Skoda Pilzno Siemens Schuckert Siemens Schuckert
Moc zainstalowana [kW] 1950 1950 800 800
'cos fi 0,8 0,8 0,7 0,7
'Napięcie [kV] 10,5 10,5 10,5 10,5
Obroty [obr./min] 125 125 75 75